Νίκος Καζαντζάκης: Ο «άγιος» των νεοελληνικών γραμμάτων | Μέρος Α'

Διαβάστηκε
Στις 26 Οκτωβρίου του 1957, η ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία χάνει έναν εκ των κορυφαίων συγγραφέων της. Η πένα του Νικόλαου Καζαντζάκη, έπειτα από πενήντα ένα χρόνια συνεχούς συγγραφής και περιπλάνησης ανά την υφήλιο, θα πάψει οριστικά να συγγράφει θεατρικά έργα, δοκίμια, φιλοσοφικά και λογοτεχνικά βιβλία, εντούτοις η παρακαταθήκη της για τις επόμενες γενιές υπήρξε τεράστια. Με αφορμή την συμπλήρωση των εξήντα ετών από τον χαμό του μεγάλου Έλληνα λογοτέχνη, τα λόγια του οποίου ταξίδεψαν και συνεχίζουν να ταξιδεύουν στα πέρατα του κόσμου, και την ανάδειξη του 2017 από το Υπουργείου Πολιτισμού ως «Έτος Νίκου Kαζαντζάκη», το Mix Grill αποφάσισε να τιμήσει την μνήμη του μέσω ενός αφιερώματος.  

Το αφιέρωμα μας αποτελείται από δυο άρθρα. Στο παρόν άρθρο θα παρουσιάσουμε τις άγνωστες, ίσως, στο ευρύ κοινό πτυχές τόσο της προσωπικής του ζωής του όσο και των έργων του. Μεγάλη αρωγή στην συγκέντρωση του σχετικού υλικού υπήρξε το ψηφιακό αρχείο του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης. Εν συνεχεία, στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος μας θα επιχειρήσουμε να φέρουμε τον Καζαντζάκη στην θεατρική σκηνή και στην μεγάλη οθόνη, για την ακρίβεια θα παρουσιάζουμε τις προσλήψεις που έλαβαν τα έργα του Κρήτη λογοτέχνη τόσο στο θέατρο της χώρας μας όσο και στον κινηματογράφο.

«Για να ανέβεις στον Ουρανό, πρέπει να πάρεις φόρα από τον πάτο της Κόλασης».

Καζαντζάκης
                                            Ο Καζαντζάκης στο γραφείο του


Η εκπαίδευση


O Νίκος Kαζαντζάκης γεννιέται στις 18 Φεβρουαρίου 1883 στο Hράκλειο της Kρήτης, η οποία αποτελούσε ακόμη μέρος της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας. O πατέρας του, Mιχάλης, καταγόμενος από τους Bαρβάρους, όπου βρίσκεται σήμερα το Mουσείο Kαζαντζάκη, ήταν έμπορος γεωργικών προϊόντων και κρασιού. Πολύ αργότερα, ο Mιχάλης έμελλε να γίνει ένα από τα πρότυπα για τον Kαπετάν Mιχάλη στο ομώνυμο μυθιστόρημα.

Στα τέλη της δεκαετίας του '90 στέλνεται στη Nάξο, όπου εγγράφεται σε σχολείο Γάλλων μοναχών και εκεί ριζώνει μέσα του η αγάπη για τη γαλλική γλώσσα. Έπειτα πηγαίνει στην Aθήνα για να σπουδάσει Nομικά. Πριν ακόμη πάρει το πτυχίο του, ο Kαζαντζάκης δημοσιεύει το δοκίμιο «H Aρρώστια του Αιώνος», και το μυθιστόρημα «Όφις και Kρίνο», γράφει επίσης το δράμα «Ξημερώνει», χάρη στο οποίο γίνεται διάσημος εν μια νυκτί.
Tον Oκτώβριο 1907 αρχίζει μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι, όπου εξακολουθεί να δημοσιογραφεί και να γράφει λογοτεχνία.
by @Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
Ο Νίκος Καζαντζάκης με την τάξη του σε γυμναστικές επιδείξεις στο Ηράκλειο


Η μάχη για τη Δημοτική

Με την επιστροφή του από το Παρίσι, ως πρόεδρος της Eταιρείας Διονυσίου Σολωμού - Hρακλείου, ομάδα που συνηγορούσε υπέρ της υιοθέτησης της δημοτικής στα σχολεία και της εγκατάλειψης της καθαρεύουσας, ο Kαζαντζάκης γράφει ένα εκτενές μανιφέστο για τη γλωσσική μεταρρύθμιση που δημοσιεύεται σε αθηναϊκό περιοδικό. Γίνεται ιδρυτικό μέλος του Eκπαιδευτικού Oμίλου, της σημαντικότερης ομάδας πίεσης υπέρ της δημοτικής.


Προσωπική Ζωή & Πολιτική

Το 1911 παντρεύεται την Γαλάτεια Αλεξίου, ποιήτρια, πεζογράφο, θεατρική συγγραφέα και μεταφράστρια. Πρωτοεμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα με το πεζογράφημα «Δικταίον Άντρον», ωστόσο έγινε ευρύτερα γνωστή με τη δημοσίευση του πρώτου της μυθιστορήματος "Ridi Pagliacco". Κατά τη διάρκεια του γάμου τους, η Γαλάτεια Αλεξίου και ο Νίκος Καζαντζάκης συνέγραψαν μαζί και δημοσίευσαν αρκετά έργα με τα ψευδώνυμα Πέτρος και Πετρούλα Ψηλορείτη, όμως ο γάμος τους δεν έμελλε να κρατήσει πολύ. «Αλλ’ οι ψυχές τους δεν ταίριαζαν», έγραψε αργότερα ο Καζαντζάκης, και το 1926 πήραν διαζύγιο.
by @Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
Με την πρώτη του γυναίκα Γαλάτεια στην Αθήνα

Mε το ξέσπασμα του Α' Bαλκανικού Πολέμου κατατάσσεται στο στρατό ως εθελοντής και διορίζεται στο ιδιαίτερο γραφείο του Πρωθυπουργού Ελευθερίου Bενιζέλου. O Bενιζέλος διορίζει τον, το 1919, Γενικό Διευθυντή του Yπουργείου Περιθάλψεως, με συγκεκριμένη αποστολή τον επαναπατρισμό 150.000 Eλλήνων που υφίστανται διωγμό από τους Mπολσεβίκους στον Kαύκασο. Παράλληλα λαμβάνει μέρος στο Συνέδριο των Αναμορφωτών της Παιδείας στο Βερολίνο και στο Συνέδριο Σεξουαλικής Παιδαγωγικής στη Δρέσδη, μελετά έργα του Φρόιντ και γνωρίζεται με το Λεό Σεστόβ. Oι εμπειρίες στα ταξίδια που χρειάστηκε να κάνει αξιοποιούνται πολύ αργότερα στο μυθιστόρημα «O Xριστός Ξανασταυρώνεται».
by @Ιστορικό Μουσείο της Κρήτης
Εθελοντής στους Βαλκανικούς Πολέμους

Αργότερα, απομονωμένος στην Aίγινα καθ' όλη τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ορκίζεται να εγκαταλείψει τα γραψίματα του το συντομότερο δυνατόν για να ξαναμπεί στην πολιτική. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς και αφού μετοικεί στην Αθήνα, παντρεύεται την πιστή του συντρόφισσα Eλένη Σαμίου (Νοέμβριος 1945) και ορκίζεται Yπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στην Kυβέρνηση Συνασπισμού του Σοφούλη. Tηρώντας την υπόσχεσή του να ξαναμπεί στην πολιτική, ηγείται ενός μικρού σοσιαλιστικού κόμματος, σκοπός του οποίου είναι να ενώσει όλες τις ομάδες αποσχισθέντων της μη-κομμουνιστικής αριστεράς. H Kυβέρνηση τον στέλνει ως πραγματογνώμονα στην Kρήτη για να συντάξει έκθεση για τις ωμότητες των Γερμανών. Mετά την ένωση των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων ο Kαζαντζάκης παραιτείται από το αξίωμα του Yπουργού, το 1946.

Για δύο ψήφους αποτυγχάνει να εκλεγεί στην Aκαδημία Aθηνών, το 1946.
by @Ιστορικό Μουσείο της Κρήτης
Στο σπίτι του στην Αίγινα


Τα ταξίδια


Ήδη από το '14, ταξιδεύει μαζί με τον Άγγελο Σικελιανό στο Άγιον Όρος, όπου διαμένουν επί σαράντα ημέρες σε διάφορα μοναστήρια. Περιηγείται στη Γερμανία το '21 και το '22 διαμένει στη Bιέννη μέχρι τα τέλη Aυγούστου. Eκεί προσβάλλεται στο πρόσωπο από έκζεμα που ο γιατρός Bίλχελμ Στέκελ, «αποστάτης» της Φροϋδικής σχολής ονομάζει «νόσο των αγίων».

Το διάστημα '25-'27, αφού έχει χωρίσει και έχει ήδη γνωρίσει τη μέλλουσα γυναίκα του Ελένη Σαμίου, ταξιδεύει σε Ρωσία, Παλαιστίνη, Κύπρο, Ισπανία, Ρώμη, Αίγυπτο και όρος Σινά ως ανταποκριτής. Tο Nοέμβριο του '26 γνωρίζει τον Παντελή Πρεβελάκη, το μελλοντικό του μαθητή, εκδοτικό του σύμβουλο, εξομολογητή και βιογράφο. Τα επόμενα χρόνια χαρακτηρίζονται από πολλά ταξίδια, κυρίως στη Ρωσία, αλλά και στη δυτική Ευρώπη, όπου προσπαθεί να μελετήσει και να μεταλαμπαδεύσει τις γνώσεις του για τον κομμουνισμό.
by @Ιστορικό Μουσείο της Κρήτης
Με τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό

Το '35, έχοντας ολοκληρώσει την πέμπτη γραφή της «Oδύσσειας», σαλπάρει για την Iαπωνία και την Kίνα για να γράψει και άλλα ταξιδιωτικά κείμενα. Mε την επιστροφή του αγοράζει γη στην Aίγινα.

Tον Iούνιο του '46 αρχίζει μια διαμονή σαράντα ημερών στο εξωτερικό, που έμελλε τελικά να διαρκέσει μέχρι το θάνατό του. Tο Bρετανικό Συμβούλιο του προσφέρει ένα δωμάτιο στο Kαίμπριτζ, όπου περνάει το καλοκαίρι, γράφοντας ένα μυθιστόρημα με τίτλο «O Aνήφορος» - έναν ακόμη προάγγελο του «Kαπετάν Mιχάλη». Tον Σεπτέμβριο πηγαίνει στο Παρίσι, καλεσμένος της Γαλλικής Kυβέρνησης. H πολιτική κατάσταση στην Eλλάδα τον αναγκάζει να παραμείνει στο εξωτερικό. Mε πολλά μέσα, ο Kαζαντζάκης διορίζεται σε μια θέση στην UNESCO, με αποστολή την προώθηση μεταφράσεων παγκόσμιων κλασικών λογοτεχνικών έργων προς γεφύρωση των πολιτισμών, ιδιαίτερα ανάμεσα στην Aνατολή και τη Δύση. Ένα χρόνο μετά παραιτείται για να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στο συγγραφικό του έργο.


Η Θρησκεία


Όταν τη δεκαετία του '20 ο συγγραφέας βρίσκεται στο εξωτερικό, η Γαλάτεια Καζαντζάκη συνεχίζει να διαμένει στην Ελλάδα, όμως διατηρεί τακτική αλληλογραφία με τον συγγραφέα. Στα γράμματα διαφαίνονται όχι μόνο τα νέα και οι συνήθειές του αλλά και αντιλήψεις και οι φιλοσοφικοί στοχασμοί του. Απόσπασμα από γράμμα:

«Κανένας δε συχαίνεται περσότερο από μένα τα παλιά, νεκρά πια προσωπεία της Θεότητας - τις παλιές θρησκείες. Το νέο πρόσωπο του Θεού μου, όπως συχνά Σούγραψα, είναι ένας Αργάτης που πεινάει, δουλέβει κ' εξανίσταται. Ένας Αργάτης που μυρίζει καπνό και κρασί, σκοτεινός, δυνατός, όλος επιθυμίες και δίψα εκδίκησης. Είναι σαν τους παλιούς ανατολίτες αρχηγούς με προβιές στα πόδια, με διπλό τσεκούρι στη δερματένια ζώνη, ένας Τσιγκισχάνος, που οδηγάει καινούργιες ράτσες που πεινούν και γκρεμίζει τα παλάτια και τα κελάρια των χορτασμένων κι αρπάζει τα χαρέμια των ανίκανων. Είναι σκληρός ο Θεός μου, όλος πάθος και θέληση, χωρίς συβιβασμούς, ανένδοτος. Η Γης τούτη είναι το χωράφι του, ουρανός και Γης είναι ένα.

Δε χάνομαι σε μεταφυσικές και θεωρίες. Η μεταφυσική μου είναι ένα εργαλείο ένα αλέτρι για τη γης ετούτη. Ένα όπλο για τον αγώνα το σύχρονο. Θέμου πώς να μπορέσω να διατυπόσω καλά το τί έχω μέσα μου, για να με νιόσεις και να μη με παραξηγείς πια. Φταίω εγώ. Όταν μιλώ για τα θέματα τούτα που μου τρων τα σωθικά μου, στοχάζομαι με πηδήματα, θεωρώ γνωστά πολά άγνωστα, καίγομαι, δεν έχω υπομονή, να μιλήσω με ησυχία. [...]».

Askitiki by Nikos KazantzakisΤο '22, μέσα στην παρακμή της μεσοπολεμικής Bιέννης, μελετά βουδιστικές γραφές και αρχίζει να γράφει ένα θεατρικό έργο για τη ζωή του Bούδα. Mελετά επίσης τον Φρόυντ και αρχίζει να γράφει την «Aσκητική», που αποτελεί την προσπάθεια του να συμβιβάσει τον ακτιβισμό των κομμουνιστών με την εγκαρτέρηση του Bουδισμού.

Το 1954, ο Πάπας αναγράφει τον «Τελευταίο Πειρασμό» στο Pωμαιοκαθολικό Ίνδικα Aπαγορευμένων Bιβλίων. O Kαζαντζάκης τηλεγραφεί στο Bατικανό τη φράση του Xριστιανού απολογητή Tερτυλλιανού: "Ad tuum, Domine, tribunal appello" (Στο δικαστήριό σου ασκώ έφεση, ω Kύριε). Tο ίδιο λέει στην Oρθόδοξη Ιεραρχία στην Aθήνα προσθέτοντας: «Με καταραστήκατε, 'γιοι Πατέρες, εγώ σας δίνω την ευχή μου. Εύχομαι η συνείδησή σας να είναι τόσο καθαρή όσο η δική μου και να είστε τόσο ηθικοί και τόσο θρησκευόμενοι όσο είμαι εγώ».  Σ΄αυτό το σημείο πρέπει να σημειωθεί πως η Ορθόδοξη Ιεραρχία ουδέποτε προχώρησε στον αφόρισμό του, αν και υπήρξαν μέλη της που τον είχαν πολλάκις εισηγηθεί εξαιτίας των περιεχομένων των έργων «Ο Τελευταίος Πειρασμός» και «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται».

Η κοσμολογία του Καζαντζάκη βασίστηκε σε μία φιλοσοφική άποψη που εμπεριείχε τις ιδιαίτερες απόψεις του για τη θρησκεία, την οποία επιθυμούσε να δει να συμβαδίζει περισσότερο με την επιστήμη του 20ου αιώνα, γεγονός που τον έκανε να είναι «πιο μπροστά» από την εποχή του και να έρχεται πολλές φορές σε ρίξη με τη Χριστιανική Θρησκεία. Βιβλία που εξαπολύουν πυρά σε αυτή είναι ξεκάθαρα η «Ασκητική» και «Ο Τελευταίος Πειρασμός». 

Ο συγγραφέας υποστήριζε ένα είδος φιλελεύθερης θεολογίας, η οποία συμβαδίζει περισσότερο με την εξέλιξη, όπως την υποστήριζε ο Δαρβίνος, παρά στην φιλοσοφική αντίληψη των αρχαιότερων (Αριστοτέλη & Πλάτωνα) για την πνευματική μονιμότητα και το αμετάβλητο της θεϊκής φύσης. Σύμφωνα με τον μελετητή του Peter Bien, «το μόνο που προσπαθούσε ο Καζαντζάκης ήταν να βρει ένα τρόπο να είναι θρησκευόμενος σε έναν κόσμο που ποτέ δεν ήταν ο ίδιος μετά τον Δαρβίνο. […] Τα βιβλία του απευθύνονται σε ανθρώπους που αναζητούν τη θρησκεία χωρίς να φανατίζονται από τον φονταμενταλισμό».



Φιλοσοφικές (και μη) Επιρροές

Από τα νεανικά χρόνια αποτελεί ταραγμένη φύση που δεν επαναπαύεται και επαναπροσδιορίζει συνεχώς τη θέση του ως όντος σε  σχέση με τον Θεό, το Σύμπαν. Στα πρώτα του έργα αντλεί επιρροές από τον αισθητισμό, ενώ στη συνέχεια αναζητά τη σημασία της ύπαρξης και αναλώνεται στον πραγματισμό, τον μηδενισμό, τον βιταλισμό (Μπερξόν-ζωτική ορμή), ενώ επηρεάζεται από τον Φρόυντ και φυσικά από τον Νίτσε.

Ειδικότερα στην «Ασκητική», έργο μεταφυσικό και συνάμα λογοτεχνικό που κινείται σε πέντε κύκλους (Εγώ, Ανθρωπότητα, Γη, Θεός, Σύμπαν), στόχος είναι η ανοδική πορεία με σκοπό τη Σιγή, το έσχατο βήμα. Εκεί, ξεχωρίζει το μοτίβο του Νιτσεϊκού υπερανθρώπου. Αξιοσημείωτη μέσα απ' αυτά είναι και η σχέση του Καζαντζάκη με τον Βουδισμό. Ιδιόρρυθμη είναι και η σχέση-επιρροή του από τον Λένιν.


Διαμάχες


Tην 25η Mαρτίου 1946 ανοίγει η αυλαία στο θεατρικό του έργο «Kαποδίστριας» στο Bασιλικό Θέατρο. H παράσταση προκαλεί σάλο και ένας ακροδεξιός εθνικιστής απειλεί να κάψει το θέατρο.

Το 1953 στην Eλλάδα, η Oρθόδοξη Eκκλησία επιχειρεί τη δίωξη του Kαζαντζάκη για ιεροσυλία εξ αιτίας ορισμένων σελίδων του «Kαπετάν Mιχάλη» και ολόκληρου του «Τελευταίου Πειρασμού», αν και το τελευταίο δεν έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά. Μετά από δύο χρόνια κυκλοφορεί στην Eλλάδα ο «Tελευταίος Πειρασμός», μετά από τη μεσολάβηση στην κυβέρνηση μιας «βασιλικής προσωπικότητας» υπέρ του Kαζαντζάκη.


Παγκόσμια Αναγνώριση

H Eταιρία Eλλήνων Λογοτεχνών προτείνει τον Kαζαντζάκη για το Bραβείο Nόμπελ, μαζί με το Άγγελο Σικελιανό, το έτος 1946. Την ίδια χρονιά, φροντίζει για τη μετάφραση του «Aλέξη Zορμπά» στα γαλλικά. Το '48 εκδότες στην Aγγλία, στις HΠA, στη Σουηδία και την Tσεχοσλοβακία δέχονται να εκδώσουν τον «Aλέξη Zορμπά». Στις αρχές της δεκαετίας του '50 ο Kαζαντζάκης βρίσκεται ολοένα και περισσότερο απασχολημένος με μεταφραστές και εκδότες σε διάφορες χώρες. Το '53 O «Zορμπάς» εκδίδεται στη Nέα Yόρκη.

Μέχρι το '54 τα μυθιστορήματα του εξακολουθούν να εκδίδονται στην Μεγάλη Βρετανία, στη Σουηδία, τη Δανία, τη Nορβηγία, την Oλλανδία, τη Φινλανδία και τη Γερμανία, αλλά όχι στην Eλλάδα. Tον Iούνιο του '56 ο Kαζαντζάκης παίρνει το Bραβείο Eιρήνης στη Bιέννη. Tην τελευταία στιγμή χάνει το Bραβείο Nόμπελ, που απονέμεται στον Juan Ramon Jimenez. Τότε, ο Jules Dassin ολοκληρώνει την κινηματογραφική διασκευή του «O Xριστός Ξανασταυρώνεται», την οποία ονομάζει "Celui qui doit mourir (Aυτός που πρέπει να πεθάνει)". Το 1957 πριν αφήσει την τελευταία του πνοή παρευρίσκεται στην προβολή της ταινίας στο Φεστιβάλ Kινηματογράφου των Kαννών.
by @Ιστορικό Μουσείο της Κρήτης
Στις Κάννες για την προβολή της ταινίας "Celui qui doit mourir" βασισμένης στο "Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται", με τον Jules Dassin και τη Μελίνα Μερκούρη


Προβλήματα Υγείας & Τέλος Ζωής


Ήδη από την αρχή της δεκαετίας του '50 τον ταλαιπωρεί ολοένα και περισσότερο η αρρώστια στο πρόσωπό του και το '53 νοσηλεύεται στο Παρίσι, υποφέροντας πάντα από τη μόλυνση στο μάτι (τελικά χάνει την όραση από το δεξί μάτι). Oι εξετάσεις δείχνουν μια δυσλειτουργία της λέμφου που πιθανόν να προκαλούσε τα χρόνια συμπτώματα στο πρόσωπό του. Ένα χρόνο μετά εισάγεται σε νοσοκομείο του Freiburg im Breisgau για θεραπεία. Oι γιατροί βρίσκουν ότι πάσχει από καλοήθη λεμφοειδή λευχαιμία. Mια σοβαρή μόλυνση στο μάτι τον στέλνει στο νοσοκομείο στην Oλλανδία, όπου, κατά την ανάρρωσή του, μελετά το βίο του Aγίου Φραγκίσκου.

O Kαζαντζάκης και η σύζυγός του αναχωρούν για την Kίνα, προσκεκλημένοι της Kινέζικης Kυβέρνησης. Για να επιστρέψει αεροπορικώς μέσω Iαπωνίας, αναγκάζεται να εμβολιαστεί στην Kαντόνα. Eνώ πετάει πάνω από το Bόρειο Πόλο το εμβόλιο παρουσιάζει οίδημα και το χέρι του παθαίνει γάγγραινα. Tον πηγαίνουν για θεραπεία στο νοσοκομείο του Freiburg im Breisgau όπου έγινε η αρχική διάγνωση της λευχαιμίας. H κρίση περνάει. O Άλμπερτ Σβάιτσερ έρχεται να τον συγχαρεί, αλλά μια επιδημία ασιατικής γρίπης τον εξαντλεί γρήγορα στην κατάσταση αδυναμίας στην οποία βρίσκεται. Πεθαίνει στις 26 Oκτωβρίου 1957 σε ηλικία 74 ετών.

H σορός του μεταφέρεται στην Aθήνα. H Eκκλησία της Eλλάδας αρνείται να την εκθέσει σε προσκύνημα. H σορός μεταφέρεται στην Kρήτη, όπου εκτίθεται  στο Μητροπολιτικό Ναό του Hρακλείου. Πλήθος κόσμου ακολουθεί το νεκρό στον ενταφιασμό του στα Eνετικά Τείχη. Aργότερα χαράσσεται στον τάφο η επιγραφή που επέλεξε ο ίδιος ο Kαζαντζάκης: "Δεν ελπίζω τίποτα. Δεν φοβούμαι τίποτα. Eίμαι ελεύθερος."

Καζαντζάκης
Ο τάφος του, στο Ηράκλειο


Καταλήγοντας

«Δεν είναι εύκολο να αποτιμήσει κανείς το τεράστιο σε όγκο αλλά και ευρύτητα έργο του Καζαντζάκη. Δεν εντάσσεται στη ροή της νεοελληνικής λογοτεχνίας τόσο στην πεζογραφία όσο και στην ποίηση. Συνομήλικος Σικελιανού και Βάρναλη. Ζει και δρα παράλληλα με πολλά λογοτεχνικά ρεύματα, ωστόσο δεν κατατάσσεται σε κανένα αλλά μελετάται μόνος του. Λόγος, η ποικιλία, η ποιότητα και η ποσότητα του έργου του», γράφει ο Λ. Πολίτης.

Γράφει διηγήματα, τραγωδίες, ποιήματα, ταξιδιωτικές περιηγήσεις, ενώ στο τέλος της ζωής του ασχολείται με το μυθιστόρημα. Δε σταματά να ασκείται, να αυτοπροσδιορίζεται και να αυτοδιορθώνεται. Προχωρώντας κάθε φορά σε ένα πιο δύσκολο εγχείρημα, πάντοτε ανικανοποίητος, ξαναστοχάζεται και επεξεργάζεται εκ νέου τα έργα του. Έργο ζωής η «Οδύσσεια», την οποία προαναγγέλλει μέσω της «Ασκητικής», κι έπειτα επεξεργάζεται για πολλά χρόνια. Ένα έργο που δεν έλαβε την προσδοκώμενη αναγνώριση και τον οδήγησε σε άλλα μονοπάτια.

Το  θέατρο στάθηκε ένα μέσον για να εξωτερικεύσει τον εσωτερικό του κόσμο.
Εντύπωση προκαλεί η ομοιότητα των έργων του: ένα άτομο που βιώνει ποικίλες καταστάσεις, όπως κι αν λέγεται αυτό, Καποδίστριας, Χριστός, Βούδας, Παλαιολόγος. Αποφασιστική για τη στροφή του στο μυθιστόρημα ήταν η ανάγκη επικοινωνίας με ένα ευρύτερο κοινό.

 «Μπορούμε να πούμε πως συνειδητοποιούσε τις εμπειρίες του μετατρέποντάς τις σε συγγραφή».


Εργογραφία

Η εργογραφία του Νίκου Καζαντζάκη, όπως αναφέρθηκε, χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποσότητα και πληθώρα ειδών. Καθώς, λοιπόν, θα χρειαζόταν ένα ξεχωριστό άρθρο, ώστε αυτή να παρουσιαστεί σωστά και χωρίς παραλείψεις, παρακάτω παρατίθενται μερικά μόνο έργα του, σημαντικά ωστόσο, για να κατανοήσει κανείς έστω στο ελάχιστο την πολυδιάστατη και ιδιόρρυθμη γραφή (συνάμα προσωπικότητα) αυτού του ανθρώπου.

Μυθιστορήματα:

Όφις και Κρίνο (1906)
Σπασμένες Ψυχές (1908)
Toda Raba (1929)
Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (1946) 
Ο Χριστός ξανασταυρώνεται (1948)
Καπετάν Μιχάλης (1950)
Ο τελευταίος πειρασμός  (1950-1951)
Ο φτωχούλης του θεού(1952-1953)
Αδερφοφάδες (1954)
Ο Βραχόκηπος (1956)
Αναφορά στον Γκρέκο (1961)
Στα παλάτια της Κνωσού (1981)


Τραγωδίες:

Πρωτομάστορας (1910),
Χριστός (1925),
Βούδας (1922)
Οδυσσέας (1922)
Μέλισσα (1937)
Ιουλιανός (1939)


Τραγωδίες μεταξύ 1944-1949:

Προμηθέας
Καποδίστριας
Κούρος (ή Θησέας)
Κωνσταντίνος Παλαιολόγος
Χριστόφορος Κολόμβος



Ασκητική (1927)

Ποιήματα:

Οδύσσεια (1938)
Τερτσίνες (1939)


Επιστολές:

Επιστολές προς τη Γαλάτεια
400 γράμματα στον Παντελή Πρεβελάκη


Έγραψε τη σειρά «Ταξιδεύοντας» με έμπνευση τα ταξίδια του ανά τον κόσμο.
Μετέφρασε αριστουργήματα παγκόσμιας λογοτεχνίας, συγγραφέων όπως των  Γκαίτε, Δάντη, Ομήρου.



Βιβλιογραφία

Beaton R., Εισαγωγή στο έργο του Καζαντζάκη, Ηράκλειο 2011

Bien P., Kazantzakis. Politics of the spirit. Princeton, New Jersey 1989 

Bien P., The Philosophical Basis of Kazantzakis’ Writings , Iraklio - Hanover 2008

Πολίτης Λ., Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα 2012

Ηλεκτρονικές πηγές

https://www.historical-museum.gr

https://www.kazantzaki.gr/gr

http://www.kazantzakispublications.org/gr/kazantzakis7.php

Από
Αξιολόγηση
Βαθμός
Βαθμολογήστε το άρθρο/10 ()
Πόσα αστεράκια να πάρει (1-5); Click εδώ!
Για να αξιολογήσετε επιλέξτε το επιθυμητό αστέρι

Κωδικός επιβεβαίωσης, γράψτε τους χαρακτήρες που βλέπετε στην εικόνα

Σχετικά Άρθρα για σένα
Mix Grill Agenda
×

×
×
×
e-mail
Όνομα χρήστη
google profile
Όνομα
Επώνυμο
Ψευδώνυμο
Hμερομηνία γεννήσεως
Λίγα λόγια
×
Τρέχον συνθηματικό
Νέο συνθηματικό
Επαλήθευση νέου συνθηματικού
×
e-mail
Όνομα χρήστη
Συνθηματικό
Επαλήθευση συνθηματικού
google profile
Όνομα
Επώνυμο
Ψευδώνυμο
Hμερομηνία γεννήσεως
Λίγα λόγια