«Γράφε εδά» κι «Έτσα το παιξαμε» λέει η Στεφανούλα Καλογεράκη στον Ανδρέα Καλογεράκη, κι αυτός ευτυχώς τα έγραψε.
Η «Γκόλφω» του Σπύρου Περεσιάδη γράφτηκε το 1893 και, το 2026, τρεις πράξεις του έργου αναβιώνονται σε αφήγηση της Στεφανούλας Καλογεράκη και μελοποιούνται από το Μιχάλη Καλογεράκη. Είναι η ιστορία του έρωτα της Γκόλφως, μιας φτωχής βοσκοπούλας, με τον Τάσο, ενός έρωτα που δοκιμάζεται όταν εκείνος την αφήνει για τη Σταυρούλα και τη μεγάλη της προίκα. Όταν ο Τάσος καταλαβαίνει πως η αγάπη του ήταν πάντα η Γκόλφω, είναι πια αργά.
Η Γκόλφω γράφτηκε και πρωτοπαρουσιάστηκε στην Ακράτα Αχαΐας, ενώ η μουσική του Μιχάλη Καλογεράκη γράφτηκε για την ομώνυμη θεατρική παράσταση «Γκόλφω», σε σκηνοθεσία της Έλενας Καλαϊτζή και της Ίνγκριντ Κουτσουρέλη. Η παράσταση παρουσιάστηκε από τη θεατρική ομάδα του Πολιτιστικού Συλλόγου «Αναγέννησις» της Ακράτας, στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων από την ίδρυση του συλλόγου.
Το περίμενα αυτό το άλμπουμ με τόση ανυπομονησία και απορία για το τι νέο ετοίμασαν τα αδέρφια Καλογεράκη για το όμορφο καλοκαίρι που ξεκίνησε.
«Επήρε η μέρα και η αυγή, βασίλεψεν η Πούλια». Έτσι ξεκινά η αφήγηση της ιστορίας της Γκόλφως, της λεβεντοπέρδικας, από τη Στεφανούλα Καλογεράκη. Και κατευθείαν η φωνή της, αυτή η φωνή της γιαγιάς με την κρητική προφορά, μαζί με την υπέροχη ενορχήστρωση που την πλαισιώνει, στέλνει το μυαλό μου σε ένα μπαλκόνι της Κρήτης με θέα το Λιβυκό Πέλαγος, εκεί όπου ο ορίζοντας φτάνει μέχρι την Αφρική.
Η ιστορία της Γκόλφως, λοιπόν, ενός έργου που η ίδια η Στεφανούλα έπαιξε ως νέα ηθοποιός στην Αρχάνα, ξαναζωντανεύει μέσα από αυτό το άλμπουμ και την απαγγελεία της. Ενώ το έργο γράφτηκε βασισμένο σε έναν μύθο του Χελμού, στα βόρεια όρη της Πελοποννήσου, δένει τόσο όμορφα με την κρητική ταυτότητα και την αίσθηση που εμπνέει η Στεφανούλα Καλογεράκη. Οι μνήμες, οι τόποι και η μουσική παράδοση συναντιούνται σε έναν έρωτα που πλέκεται και περιγράφεται μέσα από τα στοιχεία και τα πλάσματα της φύσης.
Στην «Πράξη Β» έρχεται η απόλυτη παιδική αίσθηση, γιατί το θέρος και ο έρως μάς κάνουν πάλι παιδιά. Η φωνή του Αργύρη Μπακιρτζή μάς κάνει τα παιδιά που τραγουδάνε, γιατί και πώς μαλώνουν τα πουλιά με την πέρδικα, ενώ ο Παντελής Καλογεράκης φέρνει τη φρεσκάδα με το μπρίο με το οποίο ερμηνεύει όλες τις απαγγελίες του. Η μουσική όλου του δίσκου, αλλά κυρίως της «Πράξης Β», εμπνέει απλά ταξίδια, με κομμένο ροδάκινο στο ταπεράκι και το μαλλί να στεγνώνει από το αεράκι του παραθύρου στο αυτοκίνητο.
Μετά τη δροσερή χαρά της Πράξης Β ακολουθεί η «Εξομολόγηση», όπου η απαγγελία της Στεφανούλας βγάζει μπόλικη αγάπη για την Γκόλφω και τον Τάσο. Όπως λύγισε η ίδια η φωνή της, έτσι λυγίσαμε κι εμείς. «Ξακολούθα, αηδονολάγητη», της λέει ο Τάσος. Αλίμονο κι αν έχω ξανακούσει τη λέξη «αηδονολάγητη». Στην «Εξομολόγηση» ακούς πόσο αγαθός ήταν ο έρωτας εκείνης της εποχής.
«Τι το ήθελα και το έβαλα πρωί πρωί να το ακούσω;», μου λέει μια φίλη. «Βουρκωμένη πήγα στη δουλειά».
Λογικό, γιατί από την εξομολόγηση πηγάζει συναίσθημα.
Το συναίσθημα αυτό κορυφώνεται στην «Πράξη Ε», στις «Βέργες», που δίνουν το κλείσιμο αυτής της ιστορίας αγάπης. Όλη η «Εξομολόγηση» φτιάχνεται και μορφοποιείται μέσα από αυτό το τραγούδι. Η απαγγελία της Άλκηστης Ζιρώ και η φωνή της είναι τόσο έντονες, που βγάζουν τον πόνο της Γκόλφως, καθώς αλλάζει από την οργή της πληγωμένης γυναίκας και φτάνει μέχρι τη στιγμή που δίνει την ευχή της να αγαπά η Σταυρούλα τον Τάσο.
Οι υπέροχες φωνές του Χρήστου Κραγιόπουλου, της Νεφέλης Φασούλη και του Μιχάλη Καλογεράκη, μαζί με τη χορωδία, πλαισιώνουν με το τραγούδι τους την αφήγηση της Άλκηστης Ζιρώ.
«Ετσά μωρέ τελειώσαμε, ετσά το γράψαμε», λέει η Στεφανούλα Καλογεράκη στην «Αρχάνα», καθώς μας εξηγεί πώς έκλεισε η παράσταση της Γκόλφως στην οποία συμμετείχε η ίδια το 1952, όταν ανέβασαν το έργο στις Αρχάνες Ηρακλείου.
«Εδώσατε μεγάλο ντόρο στην Αρχάνα», κυρία Στεφανούλα, αλλά πού να ξέρατε ότι, εν τέλει, μετά από δύο γενιές Καλογεράκηδων, κάματε μεγάλο ντόρο τσι καρδιές μας με την αφήγησή σας.
Σίγουρα, η Γκόλφω είναι ένα ιδιαίτερο και για πολλούς ίσως περίεργο άλμπουμ από τον Μιχάλη Καλογεράκη, με τη συμμετοχή του Παντελή. Είναι, όμως, ένα κόσμημα. Δεν ξέρω πόσα από αυτά τα τραγούδια θα μπορούσαν να πλαισιωθούν και να περάσουν το ίδιο μήνυμα σε μια live εκδοχή, σε μικρή ή μεγάλη σκηνή, από τα Καλογεράκια, αλλά πιστεύω στο ταλέντο τους και στην ικανότητά τους να το μοιραστούν και να το μεταδώσουν στον κόσμο.
Το άλμπουμ «Γκόλφω» έχει νοσταλγία, πολλή αγάπη και παράδοση. Η κρητική προφορά της Στεφανούλας Καλογεράκη και η καθαρή της φωνή πιστοποιούν την ταυτότητα της ιστορίας, την παλαιότητά της και το ταξίδι της αγάπης μέσα στον χρόνο –αυτής της παιδικής, αυθόρμητης αγάπης, της αθώας σαν δυο πουλάκια ερωτευμένα.
Δεν ξέρω πόσες φορές χρειάστηκε να ακούσω αυτό το άλμπουμ μέχρι να πάρω όλη την ουσία του όπως του πρέπει. Σίγουρα σας προτείνω να το ακούσετε με θέα το πέλαγος, συνοδευόμενο από κάτι αλκοολούχο ή μη — γενικά μιλήστε το αυτό το δισκάκι, συζητήστε το, του αξίζει.
Η «Γκόλφω» είναι ένας δίσκος - ταξίδι. Ταξίδι στην παιδική μας ηλικία, στην αυλή της γιαγιάς και του παππού, στο καμαράκι, όχι στο «μεγάλο σπίτι». Εκεί που η γιαγιά θα σου πει μια ιστορία αγάπης για την Γκόλφω την πεντάμορφη, που έπαιρνε το νερό με τη στάμνα με την αυγή, για την ελαφροπάτητη Γκόλφω και το πώς ερωτεύτηκε τον Τάσο.
Με αυτόν τον παραδοσιακό χαρακτήρα, όπως έχουν και οι μαντινάδες, που μιλούν για την αγάπη μέσα από τη φύση και τους παραλληλισμούς με τα πλάσματά της και τα στοιχειά της, σαν δυο πουλιά ερωτευμένα. Είναι αυτές οι πολύ απλές ιστορίες των γιαγιάδων μας που μας μάθαιναν την αγάπη, όσο καθαρίζαμε μαζί στο καμαράκι φασολάκια.
Εύχομαι και στα επόμενα!
Ακούστε την Γκόλφω. Ταξιδέψτε. Ίσως να βουρκώσετε λίγο, δεν πειράζει. Τα social media δεν μιλάνε για αθώες αγάπες με τόση γλύκα. Ας γλυκάνουμε λίγο με απλές ιστορίες, σαν μικρά παραμύθια.