epikindynos oiktos (2)

«Επικίνδυνος οίκτος»: Ένα ψυχογραφικό δράμα γεμάτο από σεβασμό και εσωτερικά διλήμματα

Παρακολουθήσαμε την παράσταση στο Θέατρο Χώρος, σε κείμενο Stefan Zweig, διασκευή και σκηνοθεσία της Κερασίας Σαμαρά και μετάφραση Μιμίκας Κρανάκη.
Διαβάστηκε φορες
Πρόκειται για ένα έργο σχετικά με το τι μπορούν να κάνουν το συναίσθημα του οίκτου για έναν άνθρωπο και η αδυναμία να πάμε κόντρα στους άλλους. Κύρια θέματά του ήταν: ο έρωτας, οι ασθένειες και τα συναισθήματα που προκαλούν, σε εμάς και στον περίγυρό μας, οι αυτοκαταστροφικές τάσεις του ανθρώπου. Όλα αυτά μαζί με ιστορικές αναφορές στην Αυστροουγγαρική Αυτοκρατορία. Το κεντρικό ερώτημα που προέκυψε, παρακολουθώντας την παράσταση, ήταν: «Τι συμβαίνει όταν τα θέλω μας έρχονται σε σύγκρουση με το ηθικό καθήκον απέναντι στους άλλους ανθρώπους;».

Παρακολουθώντας την παράσταση, βλέπουμε και το ιστορικό πλαίσιο της εποχής. Το έργο κυκλοφόρησε το 1939 ενώ η ιστορία διαδραματίζεται το 1914, στη σκιά του επερχόμενου Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.  Υπάρχει μια σύνδεση ανάμεσα στην ατομική ευθύνη και στη συλλογική. Η κατάρρευση στην οικογένεια Κεκεσφάλβα μεταφέρεται στην αυστροουγγρική κοινωνία

Οι πρωταγωνιστές έδωσαν όλο το είναι τους και απέδωσαν με συναισθηματική ακρίβεια τον ψυχικό κόσμο των ηρώων που υποδύονταν. Στην αφήγηση της ιστορίας ήταν η Κερασία Σαμαρά, που έδινε όλη την ιστορία στο κοινό με ένταση, παλμό και ρυθμό, εντείνοντας την αγωνία και προκαλώντας διάφορα συναισθήματα. Επιπλέον, η κ. Σαμαρά έκανε και την εσωτερική φωνή στον έναν εκ των πρωταγωνιστών, στον Άντον Χοφμίλερ. Το κείμενο της εκφώνησης περιείχε ποιητικές περιγραφές, που μετέφερε συγχρόνως με τη ζωντανή μουσική στη σκηνή μια νοσταλγική νότα. 

Ο Κώστας Αρζόγλου ήταν η ήρεμη δύναμη. Είναι εκείνος ο πατέρας που, βλέποντας τη σωματική αναπηρία της κόρης του και τον αντίκτυπο που έχει αυτή και ο μονόπλευρος έρωτάς της για έναν αξιωματικό στην ψυχοσύνθεσή της, σιγά σιγά καταρρέει και ο ίδιος χωρίς φωνές και φασαρία. Αθόρυβα τον βλέπουμε να παραλύει συναισθηματικά κι έπειτα σωματικά. Ο Κώστας Αρζόγλου μάς μετέφερε τη μεταμόρφωση ενός άνδρα από κυρίαρχου και δυνατού σε έναν πατέρα αδύναμο και κατακερματισμένο, που υποφέρει σιωπηλά και προσπαθεί με όποιο μέσον έχει στη διάθεσή του να αλλάξει τα πράγματα για την κόρη του. Αξιοπρεπής, δείχνει με αθόρυβο τρόπο το πώς σταδιακά μετατρέπεται η ψυχική παράλυση σε σωματική.
Γενικότερα, όλοι οι ερμηνευτές, ο Κώστας Αρζόγλου, η Χίλντα Ηλιοπούλου, η Βίκυ Μαραγκάκη, ο Βασίλης Μήλιος, ο Χάρης Παπαδόπουλος και η Μαρία Φραγγεδάκη, έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους από το δικό τους μετερίζι, φωτίζοντας τον ψυχικό κατακερματισμό των ηρώων τους και δείχνοντας πώς σταδιακά το όποιο συναίσθημα γίνεται σωματικό

Η σκηνοθεσία του έργου, υπό τις οδηγίες της Κερασίας Σαμαρά, αξιοποιεί ένα υποβλητικό σκηνικό, που σκοπό έχει να αναδείξει το ψυχολογικό βάρος και βάθος του έργου και που βοηθά στην ανάδειξη των σκοτεινών σημείων των χαρακτήρων. Η ζωντανή μουσική, υπό τις οδηγίες του Τάκη Μπαρμπέρη, και τα υπέροχα κοστούμια εποχής, υπό τις οδηγίες των Εύα Μελά και Άννα- Λουκίδη -Ανδρέου, κάνουν ακόμα πιο ζοφερή την παράσταση, χαρίζοντας λάμψη στους ήρωες και συγχρόνως αναδεικνύοντας το μαύρο που τους στοιχειώνει μέσα τους.

Κανένας ήρωας δεν έχει μόνο άσπρο και μαύρο μόνο. Αντιθέτως, οι ήρωές μάς δείχνουν τα αδιέξοδα με τα οποία έρχονται αντιμέτωποι, τα σκοτάδια της ψυχής τους και τις λεπτές ισορροπίες πάνω στις οποίες ακροβατούν. Ο διχασμός των «θέλω» και «πρέπει» τούς πλήττει και τους σπρώχνει σε βαθύτερα σκοτάδια. Το πηγάδι δείχνει να μην έχει πάτο κι εκεί είναι που κάνουν την εμφάνισή τους άλλοι ήρωες, που δείχνουν πως στις ίδιες περιπτώσεις στάθηκαν με σθένος, με αποφασιστικότητα, με πυγμή κι έτσι τα σκοτεινά σημεία δείχνουν πια ακόμη πιο βαθιά. 

Το κύριο μήνυμα της παράστασης ήταν πως ο άνθρωπος δεν καταστρέφει μόνο από κακία αλλά μπορεί να το κάνει και από αδυναμία. Αδυναμία να αντισταθεί, αδυναμία να παραδεχθεί αλήθειες. Το έργο είναι βαθιά ψυχογραφικό και έρχεται σε συνάρτηση με την ιστορία της Αυστροουγγαρίας. Η ατομικότητα και η συλλογικότητα έρχονται αντιμέτωπες. Οι ίδιοι οι ήρωες έρχονται αντιμέτωποι με εσωτερικά και εξωτερικά αδιέξοδα. Ο ατομικός πόνος μπροστά στο συλλογικό σιωπά. Αυτοί που στεφανώνονται άξιοι αξιωμάτων έρχονται σε εσωτερική σύγκρουση με τους δικούς τους ψυχικούς δαίμονες. Όλα γρήγορα θα ξεχαστούν. Ή μήπως όχι;

Οι φωτογραφίες ανήκουν στην Πολυξένη Ζαρκαδούλα και στο mixgrill.gr.

Διαβάστε ακόμα