Με τον Κώστα Βέρρο συνομιλήσαμε λίγους μήνες πριν, μετά από μια ακόμη εξαιρετική εμφάνιση της μπάντας Άγριο Μέλι στη Θεσσαλονίκη. Τώρα, με αφορμή το επερχόμενο live της Αθήνας στο ΑΝ CLUB, στις 27 Δεκέμβρη, ξαναθυμόμαστε όσα είχε πει στο MixGrill για το Θάνο Ανεστόπουλο, τα Τέμπη και την αγάπη του για τη μουσική.
Ο Κώστας Βέρρος χαράσσει εδώ και χρόνια, με τον δικό του τρόπο, μια ξεχωριστή πορεία στον χώρο της ελληνικής μουσικής σκηνής. Σημαντικοί σταθμοί στο μελωδικό του ταξίδι είναι η δημιουργία της low bap μπάντας Ground Zero, κάπου στα μισά του 2012, οι συναντήσεις με τους Active Member, τον B.D. Foxmoor, η γνωριμία και η φιλία του με τον Θάνο Ανεστόπουλο και, φυσικά, η τελευταία του μπάντα, Άγριο Μέλι, που είναι πολλά περισσότερα από μια ακόμη tribute band. Αλλά και οι δυνατές του σόλο εμφανίσεις. Τραγουδώντας μόνο με την κιθάρα του τους αγαπημένους του Madrugada, μαγεύει.
Μουσικός, στιχουργός, ερμηνευτής και tattoo artist. Ένας καλλιτέχνης με ενεργή παρουσία και στη ζωή και στη σκηνή. Πάντα στο πλευρό των κοινωνικά αδικημένων.
Στις 27 Δεκέμβρη, το Άγριο Μέλι θα παίξει για δεύτερη φορά στην Αθήνα. Εκεί, στη σκηνή του ΑΝ Club, σε ένα μοναδικό αφιέρωμα στα Διάφανα Κρίνα, τα τέσσερα μέλη της μπάντας θα δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό...
Αν θα μπορούσα με μόνο μία εικόνα να εξηγήσω τι είναι το Άγριο Μέλι, αν θα έπρεπε να κρατήσω μόνο μία στιγμή από τις ζωντανές τους εμφανίσεις, θα διάλεγα αυτή: εκείνο το βροχερό βράδυ, στις 12 του Μάρτη, στο Rover της Θεσσαλονίκης, όταν η μπάντα ετοιμάζεται να παίξει τον «Τελευταίο Σταθμό» και ο Κώστας ζητάει να χαμηλώσουν τα φώτα. Αρχίζει η απόλυτη μυσταγωγία. Όλοι οι μουσικοί επί σκηνής δίνουν κάτι από την ψυχή τους και η ερμηνεία του τραγουδιού μοιάζει σχεδόν με προσευχή. «Δεν κόβεται στα δυο η ζωή, είναι ήλιος και βροχή μαζί». Με έναν τρόπο ανεξήγητο και κάπως μεταφυσικό, θα τολμήσω να πω πως, με τη φωνή του, ο Κώστας Βέρρος ένωσε δύο κόσμους. Έγινε μια γέφυρα από τη σκηνή ως τα άστρα. «Δεν κόβεται στα δυο η ζωή, είναι κόλαση, παράδεισος μαζί». Ένα από εκείνα τα live που σε κάνουν να ανατριχιάζεις και να τα θυμάσαι για καιρό.
MixGrill.: Κώστα, σε καλωσορίζουμε στο MixGrill. Ας ξεκινήσουμε από τη γέννηση της μπάντας. Πώς σχηματίστηκε το Άγριο Μέλι;
Κώστας Βέρρος: Το Άγριο Μέλι σχηματίστηκε σε μια παράξενη «μουσική συγκυρία», σταδιακά και ανέλπιστα. Εγώ έβγαινα από πολύχρονη ενασχόληση με το lowbap, όντας ιδρυτικό μέλος των Ground Zero. Βρισκόμουν σε μια φάση μουσικού κορεσμού, όταν συνάντησα τυχαία, μια χειμωνιάτικη βραδιά, στο «Καφωδείο Ελληνικό», τον τεράστιο Θάνο Ανεστόπουλο. Αυτός υπήρξε ο λόγος να επιστρέψω πίσω στη μουσική μου αφετηρία, κάπου στα χρόνια του Γυμνασίου, όταν πρωτοέπιανα κιθάρα και έπαιζα την «Απώλεια». Από τη γνωριμία μας και έκτοτε, επιδίωξα να βουτήξω βαθιά σε αυτό που λέμε «μουσική ψυχανάλυση». Μια κιθάρα και κατάθεση ψυχής. Για κάποια χρόνια υπήρξα ως “one man show” στην όλη φάση. Αργότερα προστέθηκαν τα υπόλοιπα μέλη, σταδιακά, και επήλθε και το όνομα: Άγριο Μέλι.
M.G.: Στα μέλη του σχήματος συναντάμε και τον Χρήστο Κοσμίδη (παλιό γνώριμο από την εποχή των Ground Zero). Πόσα χρόνια μετράει αυτή η σχέση; Υπάρχουν κοινοί μουσικοί κώδικες;
Κ.Β.: Ο Χρήστος ο Κοσμίδης είναι συνοδοιπόρος μου στο ταξίδι αυτό. Τυγχάνει να είναι και κουμπάρος μου, αφού βάφτισα την κόρη του. Με τον Χρήστο ήμασταν μαζί από τα χρόνια των Ground Zero, περίπου από το 2007. Αμέτρητες ώρες στα στούντιο, πολλές ώρες στη σκηνή. Γνωρίζουμε ο ένας τον τρόπο που λειτουργεί ο άλλος μουσικά, είτε δημιουργικά είτε παιχτικά σε κάποιο live. Μια ματιά, μια κίνηση αρκεί να καταλάβω τι θα ακολουθήσει στην κιθάρα του, όπως και αυτός καταλαβαίνει, από την έκφρασή μου, τι θα ακουστεί στο μικρόφωνο. Εξίσου δυνατό πλεονέκτημα είναι η προσωπική μας σχέση, αφού μπορεί να βαδίσει στους διαδρόμους των ανησυχιών και των σκέψεών μου σε ό,τι αφορά τη δημιουργία. Είναι πολύτιμο «εργαλείο» ο Χρήστος.
M.G.: Το Άγριο Μέλι οφείλει το όνομά του στο ομότιτλο τραγούδι των Διάφανων Κρίνων και ήταν και το όνομα που σας πρότεινε ο ίδιος ο Θάνος Ανεστόπουλος. Τι θυμάσαι πιο έντονα από εκείνον;
Κ.Β.: Πράγματι, το έχω αναφέρει κιόλας από σκηνής, ο Θάνος είναι ο πλευρικός μας πατέρας. Ήταν δική του προτροπή το όνομα. Έχοντας μοιραστεί κάποιες φορές τη σκηνή μαζί του και παίζοντας κάποιες φορές στο σπίτι μαζί του, θεώρησε πως η ένταση και το πάθος που βγαίνει στην απόδοση των κομματιών, αυτό το πάντρεμα της αντίθεσης στην εξωτερίκευση των συναισθημάτων, θα μπορούσε να εκφραστεί με ένα τόσο αντιφατικό όνομα. «Άγρια, αρμυρά, αιχμηρή, γλυκιά ζωή σαν μέλι». Κάπως έτσι ήταν τα λόγια του, αν θυμάμαι καλά. Στην ερώτηση τι θυμάμαι από τον Θάνο, η απάντηση είναι μία: ΤΑ ΠΑΝΤΑ. Η προσωποποίηση της λέξης ΠΑΘΟΣ για τα πάντα. Μια θλίψη και μια οργή για το ανεκπλήρωτο, που μόλις θα έπιανε κιθάρα και μικρόφωνο, θα το τσάκιζε.
M.G.: Πιστεύεις ότι κάποιες γνωριμίες είναι καθοριστικές για τη ζωή μας και τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα; Η συνάντηση και η φιλία σου με το Θάνο Ανεστόπουλο είναι μία από αυτές τις περιπτώσεις;
Κ.Β.: Πολλοί άνθρωποι θα βρεθούνε στον δρόμο μας. Οι περισσότεροι θα προσπεράσουν. Ελάχιστοι θα καταφέρουν να μας αγγίξουν και ίσως ένας ή δύο να ριζώσουν στο πλάι μας. Στα λίγα χρόνια που πρόλαβα να συναναστραφώ με τον Θάνο, κατάλαβα ότι δεν ήταν κομήτης, αλλά πλανήτης αυτόφωτος.
M.G.: Τι μαγεία κρύβουν τα τραγούδια των Διάφανων Κρίνων, που τα λάτρεψαν βαθιά τόσο οι γενιές που τα έζησαν όσο και οι νεότεροι που τα ανακαλύπτουν σήμερα;
Κ.Β.: Αυτό είναι καθαρά υποκειμενικό. Αν θες αντικειμενική απάντηση, θα πρέπει να ρωτήσεις τα ίδια τα Κρίνα.
Από κει και πέρα, θεωρώ ότι αρκετές φορές τα τραγούδια γράφονται, αλλά το ταξίδι τους δεν είναι προδιαγεγραμμένο. Ένα κομμάτι δε θα κάνει σε όλα τα αυτιά και σε όλα τα μυαλά το ίδιο γκελ, που λέμε... Αν αγγίξει κάποια ευαίσθητη χορδή, θα μείνει· αν όχι, θα χαθεί. Τα τραγούδια των Κρίνων φαίνεται να φώλιασαν σε αρκετές ψυχές, οπότε μάλλον αγγίζουν ευαίσθητες χορδές.
M.G.: Αυτό που ένιωσα βλέποντας το live στο Rover είναι ο σεβασμός και η αγάπη με την οποία περιβάλλετε όλα τα κομμάτια. Ιδιαίτερα θα μιλήσω για την ερμηνεία σου, που ήταν μια κατάθεση ψυχής. Ποιος είναι ο στίχος που σε συγκλονίζει κάθε φορά που τον τραγουδάς;
Κ.Β.: Πάντα, όποτε παίζουμε, αυτό που βγαίνει είναι αποτέλεσμα ατελείωτων ωρών σε πρόβες. Είναι τέτοια η δίψα μας για τα Κρίνα και τέτοια η συνεισφορά τους στη νιότη μας, που αυτά τα κομμάτια είναι κομμάτι από τις ψυχές μας. Δε θα μπορούσε να μην αφήνει την αίσθηση κατάθεσης ψυχής, άσχετα αν δεν είναι κομμάτια γραμμένα από εμάς.
Κάθε φορά που τραγουδάω τον στίχο «πες μου τι θα ’μαι αλήθεια εγώ χωρίς εσένα και σε ποια κόλαση θα ξοδευτώ ξανά», νιώθω να με διαπερνά ρεύμα. Νιώθω να περνάει από τα μάτια μου η θλίψη και η νοσταλγία, πιασμένες χέρι χέρι, και να μου χαμογελούν ειρωνικά.
M.G.: Έχεις κάποια φράση ως οδηγό ζωής;
Κ.Β.: Δεν έχω κάποια φράση. Δε νομίζω ότι η ζωή έχει ανάγκη από οδηγό, ούτε μπορεί κάποια φράση να τη χαρακτηρίσει. Είναι απρόβλεπτη. Μόνο αυτή ξέρει το δρομολόγιο, μόνο αυτή ξέρει πού θα μας πάει και μέχρι πότε. Εμείς είμαστε απλοί επιβάτες που καλό θα ήταν να απολαύσουμε όσο μπορούμε το ταξίδι.
M.G.: Ως καλλιτέχνη με κοινωνική ευαισθησία και στάση, τι σε κρατά ενεργό απέναντι στην αδικία και την απώλεια; Είναι χρέος ή επιλογή;
Κ.Β.: Νομίζω ότι ούτε χρέος είναι ούτε επιλογή, είναι η ίδια η φύση που με κάνει να αντιδρώ. Αν δε θα αντιδρούσα στην αδικία ή στην απώλεια, θα σήμαινε ότι είμαι νεκρός.
Δε νομίζω να έχει νεκρώσει η ψυχή μου ακόμη...
M.G.: Στις 2 Μαρτίου έγιναν τα αποκαλυπτήρια του «Δέντρου της Μνήμης», ενός μνημείου αφιερωμένου στα 57 θύματα που χάθηκαν στο έγκλημα των Τεμπών. Εκείνη την τόσο συναισθηματικά φορτισμένη μέρα στη Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης άγγιξες τις ψυχές του πλήθους και των συγγενών των αδικοχαμένων θυμάτων, ερμηνεύοντας Παύλο Σιδηρόπουλο και Φοίβο Δεληβοριά με την κιθάρα και τη φωνή σου. Πώς βίωσες την εμπειρία; Έχεις ξαναζήσει κάτι αντίστοιχο;
Κ.Β.: Γενικά αποδέχομαι πάντα τέτοιου είδους προσκλήσεις, κοινωνικού περιεχομένου. Έχω παίξει αρκετές φορές σε αντιπολεμικές διαμαρτυρίες, διαμαρτυρίες απολυμένων, συγκεντρώσεις και πορείες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και πάντα σε οποιαδήποτε συγκέντρωση αφορά τα Τέμπη. Το συγκεκριμένο, που αναφέρεσαι, ήταν ένα προσωπικό κάλεσμα του Παύλου του Ασλανίδη, πατέρα του Δημήτρη, θύματος του εγκλήματος των Τεμπών. Ήταν ιδιαίτερα συγκινησιακά φορτισμένη η ατμόσφαιρα, μια εκκωφαντική σιωπή...
M.G.: Στη συμπλήρωση των δύο χρόνων από το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, χιλιάδες άνθρωποι έδωσαν το παρών σε μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας σε όλη την Ελλάδα. Πιστεύεις ότι κάτι πάει να αλλάξει, αν παραμείνουμε ενωμένοι; Είσαι αισιόδοξος για το μέλλον;
Κ.Β.: Το να παραμείνουμε ενωμένοι και προσηλωμένοι στον αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη και κοινωνική ισότητα είναι το μόνο που μας απομένει. Είναι χρέος μας να αντιστεκόμαστε στην αδικία και στην εκμετάλλευση του αδύναμου.
Αν είμαι αισιόδοξος, θα σου απαντήσω με ειλικρίνεια: όχι.
Αλλά αυτό δεν μπορεί να με αποτρέψει από το να στέκομαι αλληλέγγυος στους συνανθρώπους που με χρειάζονται.
M.G.: Πέρα από τη μουσική σου ιδιότητα, είσαι και ένας καλλιτέχνης της δερματοστιξίας. Ως tattoo artist, λοιπόν, αν μπορούσες να «χτυπήσεις» ένα τατουάζ πάνω στη συλλογική μνήμη όλων μας για τα Τέμπη — κάτι που να μη σβήνει, που να μην ξεχνιέται — τι θα σχεδίαζες; Και πού θα το τοποθετούσες;
Κ.Β.: Νομίζω ότι ο αριθμός «57» είναι το σήμα κατατεθέν αυτού του εγκλήματος (άσχετα αν είναι κοινό μυστικό ότι οι νεκροί δεν ήταν μόνο 57, αλλά πολύ περισσότεροι).
M.G.: Έχει τύχει ποτέ να αρνηθείς να κάνεις κάποιο τατουάζ; Αν ναι, γιατί;
Κ.Β.: Αρνούμαι να κάνω σχέδια που παίζουν μέσα στο φάσμα του φασισμού ή της πατριδολαγνείας. Σε άλλους αρέσει αυτή μου η στάση, σε άλλους όχι. Εγώ θέλω να τα έχω καλά με τον εαυτό μου και τη συνείδησή μου.
M.G.: Έχεις νιώσει κάποιες φορές πως λειτουργείς σαν ψυχολόγος αλλά με βελόνα; Ότι οι άνθρωποι που περνούν την πόρτα του studio σου εμπιστεύονται κάτι που πιθανότατα δεν έχουν πει ποτέ σε κανέναν;
Κ.Β.: Έχει συμβεί πολλές φορές. Συνήθως αυτές είναι περιπτώσεις που έχουν να κάνουν με την απώλεια κάποιου προσώπου ή κάποιου τετράποδου φίλου ή λόγους σοβαρών προβλημάτων υγείας.
M.G.: Αν κάποιος σου ζητούσε να αποτυπώσεις τη ζωή σου ως τατουάζ, τι χρώματα και σύμβολα θα διάλεγες;
Κ.Β.: Δεν το έχω σκεφτεί ποτέ. Ίσως μια σκέτη τελεία. Μαύρη.
M.G.: Ποιες στιγμές ξεχωρίζουν στη μουσική σου διαδρομή; Τι σε έκανε να ασχοληθείς με τη μουσική;
Κ.Β.: Είναι αρκετές οι στιγμές, αλλά σίγουρα η πιο δυνατή ήταν η πρώτη φορά που με κάλεσε ο Θάνος ο Ανεστόπουλος να τραγουδήσουμε μαζί. Θυμάμαι, ήταν στη Θεσσαλονίκη, κάπου στο 2011, σε κάποιο μπαρ στην Ηλιούπολη, και παίξαμε τις «Μέρες Αργίας» και το «Πένθιμο Δείλι».
Έχω μοιραστεί τη σκηνή με τους Active Member, μιας και το ξεκίνημα έγινε μέσα στον χώρο του lowbap. Οι Active Member ήταν η αφορμή να συμμετέχω με την τότε μπάντα μου στο Rockwave, νομίζω το 2010. Κάθε μοίρασμα της μουσικής σκηνής είναι ιδιαίτερο.
Ο λόγος που ασχολήθηκα με τη μουσική ήταν η ανάγκη μου να επικοινωνήσω τις σκέψεις μου, τους φόβους μου, τις ανησυχίες μου.
M.G.: Πόσο διαφορετικές είναι οι συνθήκες και οι προσδοκίες από το ξεκίνημά σου μέχρι και σήμερα; Προσαρμόζεσαι εύκολα στις αλλαγές;
Κ.Β.: Οι συνθήκες αλλάζουν συνεχώς, καθώς αλλάζει η ίδια η κοινωνία. Αλλάζει το κοινό, αλλάζουν οι χώροι, τίποτα δε μένει στάσιμο και ίσως αυτό να είναι η «εξέλιξη».
Οι προσδοκίες μου δεν άλλαξαν. Ξεκίνησα έχοντας στο μυαλό μου το μοίρασμα των στίχων και των ήχων και αυτό παραμένει ακόμη και σήμερα. Η θεματολογία, ίσως, να αλλάζει με το πέρασμα του χρόνου.
M.G.: Τι ακούς συνήθως όταν είσαι στον δρόμο για ένα καινούριο μέρος και τι ακούς όταν χαλαρώνεις στο σπίτι;
Κ.Β.: Στο αυτοκίνητο μού αρέσει πολύ να ακούω Moby. Τα chill out κομμάτια του παντρεύονται ωραία με τη θέα από το παράθυρο του αυτοκινήτου. Μεγάλη αγάπη για τους Madrugada, Wovenhand, Black Heart Procession, Midnight Choir, Walkabouts, Cave, Cohen, Portishead —χαρούμενα πράγματα, όπως καταλαβαίνεις.
Γενικά ακούω πολλά είδη μουσικής χωρίς να ενοχλούμαι, εκτός από ένα-δύο που είναι εντελώς απαγορευτικά, όπως σκυλάδικα και τραπ. Πολλές φορές, τα βράδια, μού αρέσει να ακούω Τρίτο Πρόγραμμα —κλασική μουσική, post, downtempo, ακόμη και ambient trance.
M.G.: Θέλω να σε ευχαριστήσω πολύ για αυτή τη συζήτηση. Κλείνοντας, θα ’θελα να μου πεις με μία λέξη τι σημαίνει Άγριο Μέλι για σένα.
Κ.Β.: Τι σημαίνει Άγριο Μέλι για εμένα... Ένα γλυκό, αγνό, τρυφερό, πολύτιμο, άγριο, σκοτεινό, αδάμαστο και επικίνδυνο μουσικό ταξίδι ζωής.